Norweski Rosemaling

← Powrót do słownika

Kwiaty, wijące się liście i ekspresyjne pociągnięcia pędzla zmieniają przedmioty codziennego użytku w coś wyjątkowego. Rosemaling to norweska tradycja malarstwa dekoracyjnego z wieloma stylami regionalnymi, kształtowana przez lokalnych malarzy i zmieniające się wpływy artystyczne.

Kiedy narodził się rosemaling?

Rosemaling stał się ważną częścią wiejskich dekoracji norweskich w XVIII i XIX wieku. Jego korzenie sięgają głębiej: malowane kościoły z XVII wieku zawierały motywy roślinne, inskrypcje i sceny biblijne, które stanowiły część świata dekoracyjnego, z którego czerpali późniejsi malarze.

Ornamentyka barokowa, a później krzywizny rokoko, wpłynęły na rozwijającą się tradycję. Od lat 60. XVIII wieku formy rokokowe przyczyniły się do powstania lżejszych i swobodniej aranżowanych dekoracji w niektórych odmianach norweskiego rosemaling. Zmiany nie nastąpiły wszędzie jednocześnie i nie ma jednego roku, który wyznaczałby początek każdego stylu regionalnego.

Co oznacza ta nazwa?

Rosemaling jest powszechnie opisywany w języku angielskim jako „malowanie róż”, ale dekoracja nie ogranicza się tylko do róż. Pochodzenie norweskiego terminu jest przedmiotem dyskusji: może odnosić się do kwiatów lub do słów dialektalnych związanych z wzorzystymi lub dekorowanymi powierzchniami. Nazwa stała się powszechnie używana około 1890 roku, długo po tym, jak wiele historycznych dzieł zostało już namalowanych.

Sztuka w domu

Malowane skrzynie i misy na piwo były ważnymi obiektami w tej tradycji. Dekoracje obejmowały również szafki, łóżka, drzwi, ściany i sufity. Pomieszczenie mogło stać się kompletnym malowanym otoczeniem, a nie tylko tłem dla dekorowanych mebli.

Jednym z datowanych przykładów jest wnętrze Nestegardsstugu w Hovet, pomalowane przez Kitila Rygga w 1759 roku. Kwiaty, zwoje i postacie pokrywają znaczną część jego powierzchni. Budynek znajduje się obecnie w Hol Bygdemuseum.

Style regionalne i indywidualni malarze

Rosemaling z Telemarku często kojarzy się z zamaszystymi zwojami i asymetrycznym ruchem. Projekty z Hallingdal często podkreślają symetrię i bardziej ustrukturyzowane układy kwiatowe. Są to pomocne rozróżnienia, a nie sztywne zasady identyfikacji każdego obiektu.

Inne tradycje regionalne obejmują Numedal, Setesdal i Vest-Agder. Indywidualni malarze wnosili do pracy własne pomysły, a nazwa stylu nie zawsze określa, gdzie dany przedmiot został wykonany.

Norwesko-amerykańskie powiązania

Norwescy imigranci przenieśli tradycje malarstwa dekoracyjnego również do Stanów Zjednoczonych. Per Lysne, który wyemigrował z Lærdal do Stoughton w stanie Wisconsin w 1907 roku, stał się ważną postacią norwesko-amerykańskiego odrodzenia.

Vesterheim posiada dekorowany drewniany talerz autorstwa Lysne, datowany na lata 1930–1945. Jego kwiaty i liście stanowią namacalny przykład tradycji praktykowanej w nowym otoczeniu, zamiast pozostawać jedynie wspomnieniem Norwegii.

Współczesne wzornictwo inspirowane rosemaling

Historyczne rosemaling było malowane ręcznie, z różnicami w pociągnięciach pędzla, kompozycji i kolorystyce. Współczesne projekty mogą czerpać inspirację z tego języka wizualnego, wykorzystując jednocześnie inne materiały i metody produkcji.

Poniższe zegary to nowoczesne projekty inspirowane rosemaling. Ich kwiaty, krzywizny i dekoracyjne rytmy łączą przedmiot codziennego użytku z długoletnią norweską tradycją artystyczną.