Rozety i gwiazdy w norweskiej sztuce ludowej

← Powrót do słownika

Rozety i gwiazdy nadają dekoracji ludowej silny punkt centralny. Płatki lub promienie powtarzają się wokół niego, zmieniając prostą geometrię w wzór, który może wypełnić okrągłe pole lub uporządkować dłuższą bordiurę. W norweskich przedmiotach drewnianych motywy te często pojawiają się w dekoracjach wykonanych techniką snycerki geometrycznej (chip carving).

Płatki, promienie i koła

Rozeta przypomina kwiat widziany z góry. Gwiazda podkreśla swoje promienie skierowane na zewnątrz. W ornamentyce geometrycznej oba te motywy mogą być do siebie bardzo zbliżone: zmiana kształtu nacięcia może sprawić, że ten sam układ będzie wyglądał bardziej kwiatowo lub bardziej kanciasto.

Formy sześcio- i ośmiopłatkowe należą do wzorów opisanych w norweskich tradycjach snycerki geometrycznej. Użycie cyrkla i linijki pomaga wyjaśnić ich regularność. Powtarzalność tworzy uporządkowaną strukturę, podczas gdy głębokość nacięć zmienia sposób, w jaki wzór prezentuje się w świetle.

Dekoracje na narzędziach pracy

Norweskie båndgrind, czyli sztywne nicielnice do tkania wąskich taśm, mogły być bogato zdobione, mimo że były narzędziami pracy. Jeden z przykładów zilustrowanych w Store norske leksikon posiada sześciopłatkowe rozety, inicjały oraz datę 1812.

Vesterheim przechowuje również kij do maglowania datowany na lata 1800–1830 z czterema dużymi rozetami wykonanymi techniką snycerki geometrycznej oraz uchwytem w kształcie konia. Obiekty te pokazują, jak powtarzalny okrągły ornament mógł współistnieć z literami lub formą zwierzęcą.

Znaczenie zależy od kontekstu

Gwieździe lub rozecie nie należy automatycznie przypisywać jednego, starożytnego znaczenia. Liczy się przedmiot, jego data powstania oraz dowody dotyczące jego użytkowania. Czasami najjaśniejszą informacją, jaką przekazuje nam wzór, jest to, jak starannie twórca zorganizował powierzchnię.

Poniższe zegary wykorzystują motywy rozety lub gwiazdy we współczesnych kompozycjach inspirowanych sztuką ludową. Zwróć uwagę, jak powtarzające się formy obramowują centralny obraz i jak naturalnie okrągły układ odnosi się do tarczy zegara.