Akant w norweskiej sztuce ludowej

← Powrót do słownika

Ornament akantu przekształca liściastą roślinę w język krzywizn, płatów i zawijających się końcówek. W norweskiej sztuce ludowej formy te mogą występować jako płaskorzeźby lub malowane ornamenty. Ich dynamika pomaga połączyć niewielki przedmiot dekoracyjny z szerszym światem europejskiego wzornictwa.

Od śródziemnomorskich liści do norweskich kościołów

Motyw akantu ma swoje korzenie w starożytnym ornamentzie śródziemnomorskim. Jego norweska historia nie jest zatem opowieścią o roślinie rodzimej dla górskiej doliny, lecz o idei dekoracyjnej podróżującej przez różne miejsca i epoki.

Maihaugen wyróżnia wyposażenie ukończone w 1699 roku dla Vår Frelsers kirke w Christianii, obecnie katedry w Oslo, jako ważny punkt w rozprzestrzenianiu się barokowej snycerki akantowej w Norwegii. Nowa ambona w Sør-Fron pojawiła się w 1703 roku. Około połowy XVIII wieku wiejscy snycerze zaczęli stosować ten motyw również na przedmiotach użytkowych.

Co nadaje liściowi dynamikę?

Warto zwrócić uwagę na szeroką krzywiznę, która dzieli się na mniejsze liście, a następnie zagina się z powrotem. W pracach rzeźbionych wypukłe powierzchnie i głębokie cięcia tworzą rzeczywiste światło i cień. W interpretacji malowanej lub drukowanej różnice w kolorze i tonie mogą sugerować tę głębię.

Akant nie jest ścisłym portretem botanicznym. Snycerz lub projektant może wydłużyć liść, zacieśnić zwój lub powtórzyć formę, aby dopasować ją do przedmiotu.

Trwający język rzemiosła

Motyw ten podróżował również wraz z norweskimi emigrantami. Vesterheim posiada deskę do maglowania wykonaną w Minnesocie w 1976 roku przez Leifa J. Melgaarda, który wyemigrował z Gudbrandsdalen w 1920 roku. Jej akantowa snycerka łączy dwudziestowieczny przedmiot ze starszym słownikiem dekoracyjnym.

Poniższe zegary łączą ornament inspirowany akantem z motywami serc. Ich detale wyglądające na rzeźbione są częścią współczesnej estetyki zegarów, stanowiąc wizualne echo tradycji.