Noorse Rosemaling

← Terug naar het woordenboek

Bloemen, krullende bladeren en expressief penseelwerk veranderen alledaagse voorwerpen in iets bijzonders. Rosemaling is een Noorse decoratieve schildertraditie met vele regionale stijlen, gevormd door lokale schilders en veranderende artistieke invloeden.

Wanneer begon rosemaling?

Rosemaling werd tijdens de 18e en 19e eeuw een belangrijk onderdeel van de landelijke Noorse decoratie. De achtergrond reikt verder terug: beschilderde kerken uit de 17e eeuw bevatten loof, inscripties en bijbelse taferelen die deel uitmaakten van de decoratieve wereld waar latere schilders uit putten.

Barokornamentiek en latere rococo-rondingen beïnvloedden de zich ontwikkelende traditie. Vanaf de jaren 1760 droegen rococo-vormen bij aan lichtere, vrijer gearrangeerde decoraties in delen van de Noorse rosemaling. De veranderingen vonden niet overal tegelijk plaats en er is geen enkel jaar dat het begin van elke regionale stijl markeert.

Wat betekent de naam?

Rosemaling wordt in het Engels vaak omschreven als “rozen schilderen”, maar de decoratie beperkt zich niet tot rozen. De oorsprong van de Noorse term is onderwerp van discussie: het kan betrekking hebben op bloemen of op dialectwoorden die geassocieerd worden met patronen of versierde oppervlakken. De naam werd rond 1890 algemeen gebruikt, lang nadat veel historische werken waren geschilderd.

Kunst in huis

Beschilderde kisten en bierkommen waren belangrijke objecten in de traditie. Decoratie strekte zich ook uit tot kasten, bedden, deuren, muren en plafonds. Een kamer kon een complete beschilderde omgeving worden in plaats van alleen een decor voor versierd meubilair.

Een gedateerd voorbeeld is het interieur van Nestegardsstugu in Hovet, in 1759 geschilderd door Kitil Rygg. Bloemen, krullen en figuren bedekken een groot deel van het oppervlak. Het gebouw bevindt zich nu in het Hol Bygdemuseum.

Regionale stijlen en individuele schilders

Telemark-rosemaling wordt vaak geassocieerd met zwierige krullen en asymmetrische beweging. Hallingdal-ontwerpen benadrukken vaak symmetrie en meer gestructureerde bloemstukken. Dit zijn nuttige onderscheidingen, geen strikte regels voor het identificeren van elk object.

Andere regionale tradities zijn onder meer Numedal, Setesdal en Vest-Agder. Individuele schilders brachten hun eigen ideeën in het werk, en de naam van een stijl bepaalt niet altijd waar een object is gemaakt.

Een Noors-Amerikaanse connectie

Noorse immigranten brachten ook decoratieve schildertradities naar de Verenigde Staten. Per Lysne, die in 1907 van Lærdal naar Stoughton, Wisconsin, emigreerde, werd een belangrijke figuur in de Noors-Amerikaanse revival.

Vesterheim bezit een versierd houten bord van Lysne uit 1930–1945. De bloemen en bladeren bieden een tastbaar voorbeeld van de traditie die in een nieuwe omgeving wordt beoefend, in plaats van alleen een herinnering aan Noorwegen te blijven.

Op rosemaling geïnspireerd ontwerp vandaag

Historische rosemaling werd met de hand geschilderd, met variaties in penseelwerk, compositie en kleur. Eigentijdse ontwerpen kunnen inspiratie putten uit die beeldtaal terwijl ze gebruikmaken van andere materialen en productiemethoden.

De onderstaande wandklokken zijn moderne ontwerpen geïnspireerd op rosemaling. Hun bloemen, rondingen en decoratieve ritmes verbinden een alledaags voorwerp met een langdurige Noorse artistieke traditie.